“Vé số, vé số đây...”, tiếng mời chào của người đàn ông dùng gậy dò dẫm từng bước trên đường Đào Duy Anh (Q.Phú Nhuận, TP.HCM). Vừa dứt lời, chiếc gậy dẫn đường chạm phải đầu taxi đang đậu dưới lòng đường. Theo phản xạ, người đàn ông rẽ sang bên phải tìm lối đi khác trong lúc dòng xe cộ đang ùn ùn lao tới.

Trên đường phố TP.HCM hằng ngày có không ít trường hợp như thế diễn ra. NKT phải tự bươn chải, nuôi sống bản thân, gia đình trong điều kiện khó khăn, thậm chí nguy hiểm tính mạng.

Gian nan đường mưu sinh

Người đàn ông mù lòa nói trên tên Ngô Văn Lượng. Hiện anh sống tại khu nhà trọ ở Dĩ An, Bình Dương với người bà đã 84 tuổi. Hằng ngày anh đón tuyến xe buýt số 612 xuống khu vực Bình Triệu, rồi tiếp tục đón xe buýt số 8 về khu vực ngã tư Phú Nhuận bán vé số.

Lề đường Đào Duy Anh khá gồ ghề, lại bị chiếm dụng và không có đường chỉ dẫn hỗ trợ người khiếm thị nên anh Lượng phải dò dẫm từng bước dưới lòng đường bất chấp những hiểm nguy có thể xảy ra. Thấy chúng tôi tỏ lòng ái ngại, anh Lượng bảo: “TP.HCM là nơi hiện đại nhất nước nhưng tìm được một công trình công cộng hỗ trợ NKT đâu dễ”.

Tâm sự của anh Lượng cũng là nỗi lòng của nhiều NKT và là một trong những rào cản khiến NKT khó hòa nhập với đời sống cộng đồng dù từ năm 2002, Bộ Xây dựng ban hành quy chuẩn xây dựng công trình để đảm bảo cho NKT tiếp cận sử dụng.

Tại thành phố, ngay cả các công trình công cộng, bệnh viện - những nơi có nhiều người tới lui - việc thiết kế lối đi dành cho NKT chưa được quan tâm. Tại một bệnh viện lớn ở Q.10, khó khăn lắm ba người đàn ông mới đưa được bà cụ hơn 80 tuổi từ tầng trệt lên lầu một khám bệnh. Bà cụ bị tật ở chân, sức khỏe yếu nên không thể đi lại được, thang máy bệnh viện lại không hoạt động. Con trai và cháu nội bà cụ phải nhờ thêm một người nữa khiêng bà cụ lên cầu thang bộ...

Dạo một vòng khu vực trung tâm thành phố, hiếm khi thấy các công trình xây dựng cao tầng có lối đi dành cho NKT, cũng như các biển chỉ dẫn dành cho họ.

Chị Nguyễn Hướng Dương, chủ nhiệm dự án thư viện sách nói dành cho người mù, nhớ như in lần mình được mời dự hội thảo phục hồi chức năng cho NKT năm 2007 tổ chức ở Q.Bình Thạnh. “Được mời đi dự hội thảo nhưng vừa đến nơi tôi đã thấy nhiều NKT đang quặt quẹo với chiếc nạng gỗ, cố lê những bước chân nặng nề lên gần mười bậc thang bộ mới vào được hội trường. Ngay cả một tổ chức hội thảo về NKT mà còn đối xử với chúng tôi như thế sao không buồn được” - chị tâm sự.

Theo chị Hướng Dương, NKT có thể vượt qua được rào cản tâm lý về những khiếm khuyết của mình nhưng không thể vượt qua được những rào cản bằng bêtông từ các công trình công cộng.


Theo phó chánh văn phòng UBND quận Tân Bình, lối đi dành cho NKT lên khu hành chính UBND quận độ dốc cao, dài hơn 30m nên nếu NKT dùng xe lăn lên lối này phải có người đẩy giúp. Vì vậy lối đi này hầu như không được sử dụng. Nếu NKT đến làm giấy tờ, bảo vệ sẽ khiêng cả người và xe lăn lên các bậc thang bộ ở khu hành chính - Ảnh: H.T.V.

Các loại công trình phải đảm bảo cho NKT tiếp cận sử dụng
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, tính đến ngày 1-4-2009 (thời điểm điều tra tổng dân số và nhà ở) cả nước có 12,1 triệu lượt người khuyết tật (tính từ mức độ khó khăn trở lên), chiếm 15,5% dân số từ 5 tuổi trở lên.
Theo quy chuẩn xây dựng do Bộ Xây dựng ban hành năm 2002, các loại công trình phải đảm bảo cho NKT tiếp cận sử dụng gồm: công trình y tế, cơ quan hành chính các cấp (trụ sở UBND, tòa án, viện kiểm sát...), các công trình giáo dục, công trình thể thao, công trình văn hóa, công trình dịch vụ công cộng (khách sạn, nhà ga xe lửa, bến xe, bưu điện, trung tâm thương mại, chợ...), nhà chung cư, đường và vỉa hè...